Verantwoorde vrijheid

MeanderGroep Zuid-Limburg draagt bij aan het welbevinden van de inwoners van Parkstad door hen in staat te stellen hun eigen leven te leiden. Dit doen we in nauwe samenwerking met naasten, mantelzorgers, vrijwilligers en alle collega’s. Het beleid verantwoorde vrijheid is niet nieuw en vindt vanaf 2025 een toepassing in het openen van deuren van de locaties. Meander was in Nederland de voorloper in de preventie en reductie van vrijheidsbeperkende maatregelen zoals fixatiebanden. Meander was ook de eerste zorgorganisatie die onderzoek deed naar de prevalentie van onvrijwillige zorg (Hamers et al. 2016) en stond als zorgorganisatie aan de basis bij de ontwikkeling van de aanpak om onvrijwillige zorg te voorkomen: de PRITAH-aanpak (Mengelers et al. 2020). Deze aanpak is gebaseerd op de erkende EXBELT-interventie (databank Vilans), maar richt zich naast het voorkomen van vrijheidsbeperking ook op het voorkomen van gedwongen zorg en offlabel medicatiegebruik.

Ontwikkelingen 2025

Daar waar in een eerdere fase de uitrol verantwoorde vrijheid gekoppeld was aan de uitrol van de blauwdruk Zorg Communicatie Technologie (ZCT), liet voortschrijdend inzicht zien dat het werken aan verantwoorde vrijheid veel meer is dan implementeren van ZCT. Het realiseren van het open deuren beleid is gebaseerd op het beleid onvrijwillige zorg en wordt ondersteund door de toepassing van de Wet Zorg en Dwang als ook door zorgtechnologie.

Gerelateerd aan verantwoorde vrijheid is in 2025 aandacht geweest voor de verdere verankering van (on)vrijwillige zorg binnen het primair proces. De kennisgroep heeft gewerkt aan het vormgeven van het deskundigenoverleg, kennisdeling en scholing van alle teamleden, ook niet zijnde zorgverantwoordelijken. Voor zorgverantwoordelijken is aan de hand van een stroomschema vastgelegd hoe verantwoorde vrijheid in het dossier wordt vastgelegd, waarmee enerzijds de administratieve lasten verlaagd zijn en tevens voor alle medewerkers snel inzichtelijk is welke afspraken voor iedere cliënt gelden.

Ontwikkelingen 2026

In 2025 is gestart met de uitrol van verantwoorde vrijheid. Met een algemeen draaiboek als basis, wordt de implementatie van verantwoorde vrijheid per locatie specifiek vormgegeven. Vanuit het draaiboek wordt gewerkt aan de hand van zes pijlers: bewoner/naaste/medewerker/gebouw/ZCT/wijs, zodat alle facetten van openen van deuren bij iedere locatie de aandacht hebben die nodig is. Inmiddels zijn 3 locaties open en lopen voorbereidingen al op de meeste andere locaties. Het streven is om eind 2026 alle locaties open te hebben.
De uitrol van verantwoorde vrijheid is geslaagd wanneer alle locaties van Meander in hun eigen context open zijn en er voor alle bewoners en diens naasten een voor hen maximale vrijheid gerealiseerd wordt. Niet minder belangrijk is de uitrol van verantwoorde vrijheid geslaagd wanneer alle medewerkers de gestelde visie omarmen, naleven, zich comfortabel én gesteund voelen door de organisatie.

Lees verder